Dayə anlayışı müasir cəmiyyətdə getdikcə daha çox əhəmiyyət qazanan peşələrdən biridir. Xüsusilə, şəhər həyatının sürətlənməsi valideynlərin bu sahəyə marağını artırır. Uşaqların düzgün qayğı ilə böyüməsi hər bir ailə üçün əsas prioritetdir. Bu nöqtədə dayələr valideynlərin ən böyük dəstəkçilərindən birinə çevrilir. Dayə xidməti təkcə uşağa baxmaqdan ibarət deyil. O, eyni zamanda uşağın inkişafına töhfə verən bir roldur. Valideynlər işdə olduqları müddətdə övladlarının güvənli əllərdə olmasını istəyirlər. Dayələr bu etibarı doğrultmaq üçün böyük məsuliyyət daşıyırlar. Peşəkar dayə ailənin gündəlik həyatının bir hissəsinə çevrilir. Uşağın emosional rahatlığı dayənin davranışından çox asılı olur. Cəmiyyətimizdə bu peşəyə maraq artdıqca tələblər də yüksəlir. Artıq valideynlər yalnız təcrübə deyil, bilik də axtarırlar. Dayə seçimi ailənin gələcək planlarına da təsir göstərə bilər. Bu səbəbdən mövzu geniş və ətraflı izaha ehtiyac duyur. Dayəlik sahəsi həm sosial, həm də iqtisadi baxımdan önəmlidir. Bu yazıda dayə peşəsi müxtəlif aspektlərdən izah olunur. Məqsəd oxucuya aydın və dolğun məlumat təqdim etməkdir.
Dayə kimdir?
Dayə uşağın gündəlik qayğısını üzərinə götürən şəxsdir. O, valideynin yoxluğunda uşağa nəzarət edən əsas fiqur sayılır. Dayə ailə üzvü olmasa da, evdə mühüm rol oynayır. Onun əsas vəzifəsi uşağın təhlükəsizliyini təmin etməkdir. Dayə həm körpə, həm də məktəb yaşlı uşaqlarla işləyə bilər. Bəzi dayələr yalnız müəyyən yaş qrupları üzrə ixtisaslaşır. Peşəkar dayə uşağın psixoloji durumunu da nəzərə alır. O, uşağın vərdişlərini və xarakterini zamanla öyrənir. Dayə etibar olunan və məsuliyyətli biri olmalıdır. Bu peşə səbir və anlayış tələb edir. Dayə uşağa qayğı göstərməklə yanaşı, ona nümunə də olur. Davranış və danışıq tərzi uşağa birbaşa təsir edir. Dayə ailənin tərbiyə prinsiplərinə hörmət etməlidir. O, valideynlərlə daim ünsiyyətdə olmalıdır. Yaxşı dayə uşağın ehtiyaclarını vaxtında anlayır. Bu peşə sevgi və diqqət üzərində qurulur. Dayə uşağın həyatında mühüm iz buraxa bilər.
Dayə nə iş görür?
Dayənin əsas işi uşağın gündəlik qayğısını təmin etməkdir. O, uşağın yeməyini vaxtında verməlidir. Gün ərzində uşağın gigiyenasına nəzarət edir. Dayə uşağın yatma rejiminə diqqət yetirir. Gəzinti və oyun vaxtlarını planlaşdırır. Uşağın təhlükəsiz mühitdə oynamasını təmin edir. Bəzi hallarda ev tapşırıqlarına kömək edir. Dayə uşağın inkişafına uyğun oyunlar seçir. O, uşağın davranışlarını müşahidə edir. Lazım olduqda valideynləri məlumatlandırır. Dayə uşağın xəstəlik əlamətlərini vaxtında fərq etməlidir. Təcili hallarda düzgün reaksiya vermək onun borcudur. Bəzi ailələrdə dayə yüngül ev işləri də görür. Bu işlər əsasən uşaqla bağlı olur. Dayə uşağa düzgün davranış qaydalarını öyrədir. Sosial bacarıqların formalaşmasına kömək edir. Uşağın gündəlik rutini dayənin nəzarətində olur. Bu iş davamlı diqqət tələb edir.
Dayə üçün iş elanlarında hansı vəzifələr göstərilir?
Dayə üçün iş elanlarında əsas vəzifələr aydın şəkildə qeyd olunur. Uşağa tam zamanlı və ya yarımştat baxmaq tez-tez vurğulanır. Yemək hazırlamaq və yedizdirmək əsas tələblərdən sayılır. Gigiyenik qaydalara əməl etmək elanlarda yer alır. Gəzintiyə çıxarmaq və oyun təşkil etmək tələb olunur. Uşağın yatma rejiminə nəzarət etmək qeyd edilir. Təhlükəsizliyi təmin etmək xüsusi vurğulanır. Ev tapşırıqlarına dəstək bəzi elanlarda göstərilir. Uşağın inkişaf etdirici fəaliyyətlərə cəlb edilməsi tələb olunur. Valideynlərlə müntəzəm ünsiyyət şərt kimi qoyulur. İş saatlarına uyğunlaşma vacib sayılır. Bəzi elanlarda gecə növbəsi də qeyd olunur. Uşağa aid əşyaların səliqəsinə nəzarət tələb edilir. Səbirli və məsuliyyətli olmaq əsas vəzifələr arasındadır. Qaydalara riayət etmək xüsusi qeyd olunur. Uşağın psixoloji rahatlığını qorumaq vacibdir. Elanlarda təcrübə üstünlük kimi göstərilə bilər. Hər bir vəzifə ailənin ehtiyacına görə dəyişir.
Dayə vakansiyalarında hansı bacarıqlar tələb olunur?
Dayə vakansiyalarında ilk növbədə səbir tələb olunur. Uşaqlarla düzgün ünsiyyət bacarığı vacibdir. Məsuliyyət hissi əsas şərtlərdəndir. Stressli vəziyyətlərdə soyuqqanlı qalmaq önəmlidir. Vaxtın düzgün idarə olunması tələb olunur. Uşağın ehtiyaclarını tez anlamaq bacarığı önə çıxır. Əsas gigiyena bilikləri vacib hesab edilir. İlk tibbi yardım bilikləri üstünlükdür. Ünsiyyətcil olmaq valideynlərlə əlaqəni asanlaşdırır. Etibarlılıq bu peşədə ən önəmli xüsusiyyətdir. Uşağın inkişafına uyğun yanaşma bacarığı tələb olunur. Fiziki cəhətdən aktiv olmaq faydalıdır. Təhlükəsizlik qaydalarını bilmək vacibdir. Uşağın davranışlarını düzgün yönləndirmək bacarığı önəmlidir. Səliqəli və nizam-intizamlı olmaq arzu edilir. Yeni vəziyyətlərə tez uyğunlaşmaq lazımdır. Uşağa sevgi ilə yanaşmaq əsas bacarıqlardandır. Bu bacarıqlar dayəni daha peşəkar edir.
Dayənin maaşı nə qədərdir?
Dayənin maaşı bir neçə amildən asılı olaraq dəyişir. İş saatlarının çoxluğu maaşa təsir edir. Tam ştat dayələr daha yüksək gəlir əldə edir. Təcrübə maaşın formalaşmasında mühüm rol oynayır. Uşağın yaşı da maaşa təsir edən faktordur. Körpə uşaqlara baxan dayələrin maaşı adətən yüksək olur. Şəhər və bölgə fərqi də nəzərə alınır. Bakı şəhərində maaşlar daha yüksəkdir. Orta hesabla aylıq maaş 600–800 AZN arasında dəyişir. Təcrübəli dayələr 1000 AZN və daha çox qazana bilər. Gecə növbələri maaşı artırır. Bir neçə uşağa baxan dayələr daha çox gəlir əldə edir. Xarici dil bilən dayələr üçün maaş 1200 AZN ola bilər. Yarımştat işləyən dayələrin maaşı 300–500 AZN civarındadır. Maaş ailə ilə razılaşma əsasında müəyyən edilir. Bəzi hallarda əlavə bonuslar da verilir. Qidalanma və yol xərci maaşa daxil edilə bilər. Ümumilikdə dayəlik stabil gəlir imkanı yaradır.
